آییننامه قانون امور حسبی

آيين‌نامه راجع به ماده ۲۹۹ قانون امور حسبی.

مصوب سال ۱۳۲۲ وزارت دادگستري.

ماده ۱ـ در موقعي که از طرف ورثه يا موصي له بر اموال درخواست‌شود ملکي که در دفتر املاک به نام مورث ثبت شده است به نام ورثه‌ يا موصي له يا به عنوان وصيت ثبت گردد، به ترتيبي که در مواد بعد مذکور است رفتار خواهد شد.

ماده ۲ـ هرگاه در ورقه انحصار وراثت که به اداره ثبت اسناد و املاک‌ داده مي شود، عده ورثه و سهام هر يک از آن ها معين شده و وصيت‌نامه نيز که مطابق قانون امور حسبي بتوان به آن ترتيب اثر داد به اداره ثبت تسليم نشده و قبلاً هم وصيتي ثبت نشده باشدحصه هر يک از ورثه از ملک به طريقي که در تصديق انحصاروراثت معين شده يا بين ورثه مذکور در تصديق انحصار وراثت‌ توافق حاصل شده باشد ثبت مي شود.

ماده ۳ـ اگر کسي به عنوان وراثت يا به عنوان اعتراض بر تصديق ‌انحصار وراثت در دادگاه اقامه دعوي کرده باشد بايد قبل از آن که‌ ملک به نام ورثه ثبت شود تصديقي از دادگاه حاکي از اقامه دعوي گرفته به اداره ثبت تسليم نمايد. در اين صورت ثبت ملک به نام‌ ورثه تا معلوم‌ شدن نتيجه نهايي ادعا، توقيف خواهد شد.

ماده ۴ـ در موقعي که دادستان برطبق ماده ۳۶۷ قانون امورحسبي برتصديق انحصار وراثت اعتراض مي کند، در صورتي که در جزء ترکه‌ ملک غيرمنقول ثبت شده باشد بايد در همان موقع به اداره ثبت کتباً اطلاع دهد. در اين صورت ثبت ملک موقوف به معلوم‌ شدن نتيجه‌ اعتراض خواهد شد.

ماده ۵ـ در صورتي که نسبت به ملک غيرمنقول ثبت شده وصيت شده باشد که مورد اتفاق تمام ورثه و اشخاص ذي نفع باشد مورد وصيت به نام موصي له يا مصرفي که براي آن وصيت شده‌، ثبت‌مي شود و بقيه ملک (اگر بقيه باشد) به نام ورثه ثبت مي گردد.

ماده ۶ـ هرگاه وصيت‌نامه‌اي که به موجب قانون قابل ترتيب اثر است بين ورثه و اشخاص ذي نفع مورد اختلاف واقع شود ثبت ملک‌ نسبت به آن چه مورد گفتگو است موقوف به رفع اختلاف در دادگاه به ‌موجب حکم نهايي خواهد بود.

ماده ۷ـ اگر قسمتي از ملک مورد اختلاف واقع شده و قسمت ديگرمورد اختلاف نباشد و نتيجه گفتگو در مورد اختلاف تاثيري در اين‌ قسمت نداشته باشد ممکن است ملک نسبت به آن چه مورد اختلاف‌ نيست ثبت و نسبت به آن چه مورد اختلاف است موقوف به حل‌اختلاف گردد.

ماده ۸ـ هرگاه توافق و اختلاف ورثه نسبت به وصيت‌نامه‌اي که به‌ موجب قانون قابل ترتيب اثر است معلوم نباشد اداره ثبت به هزينه‌ شخص ذي نفع آگهي مي نمايد و در آگهي بايد مفاد وصيت‌نامه و اين‌که از طرف کي و در چه تاريخ ابراز شده قيد و تذکر داده شود چنان چه‌ کسي اعتراضي نسبت به وصيت‌نامه دارد در ظرف سه ماه از تاريخ ‌انتشار آخرين آگهي اعتراض خود را به اداره ثبتي که آگهي را منتشر نموده تسليم نمايد و در صورت انقضا مدت مذکور و نرسيدن‌ اعتراض ملک مورد وصيت به نام موصي له يا مصرفي که براي آن ‌وصيت شده است در دفتر املاک ثبت خواهد شد.

آگهي مذکور سه مرتبه هر ماه يک مرتبه در روزنامه کثيرالانتشار محل منتشر شده و در صورت نبودن روزنامه در محل‌، در يکي از روزنامه‌هاي کثيرالانتشار تهران منتشر خواهد گرديد.

ماده ۹ـ در مورد متوفاي بلاوارث اگر در ظرف ده سال مقرر در قانون امور حسبي وصيت‌نامه‌اي ابراز شود که قابل ترتيب اثر بوده و براي تحرير ترکه آگهي نشده باشد مفاد وصيت‌نامه به ترتيب مذکور در ماده فوق و با قيد اين که متوفي بلاوراث معرفي شده است آگهي مي گردد و در صورتي که در مدت سه ماه از تاريخ انتشار آخرين‌ آگهي اعتراض نرسيده مورد وصيت به نام موصيله يا مصرفي که‌ براي آن وصيت شده است ثبت و باقي ملک پس از ۱۰ سال‌، اگر وارثي پيدا نشد به نام دولت ثبت خواهد شد.

ماده ۱۰ـ اگر از طرف ورثه يا اشخاص ديگر ذي نفع وصيت‌نامه‌اي ابراز شود که موصي از وصيت اول خود رجوع کرده و آن وصيت‌نامه‌ مورد تصديق تمام ورثه و اشخاص ذي نفع واقع شود ملک مطابق ‌وصيت‌نامه ثاني ثبت خواهد شد و اگر مورد اختلاف واقع شود يا توافق و اختلاف ورثه معلوم نباشد در صورتي که وصيت‌نامه‌ مطابق قانون قابل ترتيب اثر باشد برطبق ماده ۶ و ۷ و ۸ عمل‌خواهد شد.
ماده ۱۱ـ در صورتي که در دادگاه بخش در موعد مقرر در ماده ۲۹۴ قانون امور حسبي وصيت‌نامه ابراز شد که قابل ترتيب اثر باشد دادگاه در تصديق انحصار وراثت مفاد وصيت‌نامه و اين که در موقع‌ ابراز شده و قابل ترتيب اثر است درج خواهد کرد و اگر تصديق‌ انحصار وراثت صادر شده و اين مطلب به جهتي در آن درج نشده‌ باشد اشخاص ذي نفع بايد تصديقي مبني بر ابراز وصيت‌نامه در موعد مقرر و قابل ترتيب اثر بودن آن از دادگاه گرفته به ضميمه سواد وصيت‌نامه به اداره ثبت اسناد تسليم نمايند.
ماده ۱۲ـ اگر ترکه متوفي به وسيله دادگاه تقسيم شده و حکم نهايي دادگاه در اين خصوص به اداره ثبت داده شود و يا اين که ورثه‌ موصي له و وصي (در صورتي که وصيتي شده باشد) ترکه را تقسيم‌کرده باشند ملک مطابق تقسيمي که شده است ثبت مي شود و درصورت اخير اگر اختلافي مابين ورثه و موصي له يا وصي در تقسيم‌ باشد ثبت ملک موقوف به رفع اختلاف در دادگاه خواهد بود.
ماده ۱۳ـ در صورتي که وصيت به طورکلي باشد «مثل ثلث اموال‌» ورثه مي توانند ملک معين را ثلث قرار داده و باقي املاک را به نام‌خود ثبت کنند يا ثلث را از اموال ديگر معين کرده و تمام ملک ثبت‌ شده را به نام خود ثبت کنند مگر اين که در وصيت‌نامه ترتيب‌ ديگري مقرر شده باشد.
ماده ۱۴ـ پس از ثبت ملک در دفتر املاک به نام ورثه يا موصي له ‌ادعاي وصيت يا هر ادعاي ديگري که مخالف با ثبت ملک باشد مسموع نخواهد شد و هيچ وصيت‌نامه اعم از رسمي و سري و غير اين ها پذيرفته نخواهد شد.