ضوابط زيستی فعاليتهای معدنی

ضوابط زيست محيطي فعاليت هاي معدني.

مصوب ۱۳۸۳/۰۱/۲۱ هیات وزیران

ماده ۱- اصطلاحات مندرج در اين تصويب نامه داراي معاني زير مي باشند :

۱) فعاليت هاي معدني : به كليه اقداماتي كه در مراحل اكتشاف، تجهيز، آماده سازي و بهره برداري از محدوده برداشت و كانه آرايي صورت مي گيرد، اطلاق مي گردد.

۲) بازسازي و احياء : به مجموعه اي از اقدامات اجرايي كه سبب ترميم آثار تخريبي محدوده معدن از جمله احياء پوشش گياهي بومي منطقه مي گردد ناميده مي شود.

۳) كليه تعاريف و طبقه بندي مواد معدني به كار رفته در قانون معادن (موضوع به ترتيب مواد ۱ و ۳ قانون) عيناً در اين ضوابط نيز معتبر مي باشد.
۴) تعاريف مناطق چهارگانه تحت مديريت سازمان محيط زيست همان است كه در آيين نامه اجرايي موضوع تبصره بند (۳) ذيل ماده (۳) قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست- مصوب ۱۳۵۳ – ارايه شده است.

۵) سد باطله : مخازن بزرگ مصنوعي و يا طبيعي هستند كه جهت انباشت و نگهداري مواد زايد حاصل از فعاليت هاي معدني مورد استفاده قرار مي گيرد.

۶) تعاريف اراضي جنگلي و مراتع مشجر همان است كه در قانون حفاظت و بهره برداري از جنگل ها و مراتع كشور- مصوب ۱۳۴۶ و اصطلاحات بعدي آن ارايه شده است. در صورت تغيير و تفسير در مصاديق، نظر سازمان جنگل ها و مراتع ملاك عمل قرار خواهد گرفت.

۷) مراكز حساس منظور در اين ضوابط به مراكزي از قبيل سكونت هاي انساني، درماني، آموزشي، نظامي، منابع آب شرب (سفره هاي زيرزميني، رودخانه ها و سدها) بزرگراه و جاده ترانزيتي و جاده اصلي، پارك ملي، تالاب، درياچه، اثر طبيعي ملي، زيستگاه هاي حيات وحش، مناطق و رودخانه هاي حفاظت شده اطلاق مي گردد.

۸) محدوده مصوب شهري آخرين محدوده طرح جامع يا هادي مصوب شهر و اصطلاحات مصوب بعدي آن ها مي باشد. در مورد شهرهاي فاقد طرح جامع و هادي تا زمان طرح جامع يا هادي ، محدوده خدماتي شهر ملاك خواهد بود.

ماده۲- صدور، تجديد و تمديد پروانه هاي اكتشاف از معادن طبقه يك و دو واقع در پارك هاي ملي و آثار طبيعي ملي، تالاب هاي موضوع كنوانسيون رامسر (فوريه ۱۹۷۱) و آن دسته از پناهگاه هاي حيات وحش و مناطق حفاظت شده مذكور در بند «الف» موافقت نامه في مابين وزارت صنايع و معادن و سازمان حفاظت محيط زيست (مورخ ۱۳۵۴/۰۷/۲۱) رودخانه هاي حفاظت شده، معادن روباز (سطحي) در محدوده عرصه هاي جنگلي و مراتع مشجر و نيز داخل محدوده هاي مصوب شهري ممنوع مي باشد.

ماده ۳- صدور پروانه اكتشاف و بهره برداري از مواد معدني واقع در پناهگاه هاي حيات وحش و مناطق حفاظت شده جديد (بعد از موافقت نامه مورد اشاره در ماده (۲) اين ضوابط) موكول به توافق بين سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت صنايع و معادن و رعايت مفاد قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست – مصوب ۱۳۵۳- انجام ارزيابي زيست محيطي و در چارچوب الگوي ارزيابي زيست محيطي و اين ضوابط مي باشد.

ماده ۴- وزارت صنايع و معادن مكلف است در موارد ذيل از سازمان حفاظت محيط زيست استعلام نمايد و سازمان مذكور حداكثر يك ماه ازتاريخ وصول استعلام نظر خود را اعلام نمايد. عدم اعلام نظر به منزله موافقت است :

الف) صدور كليه پروانه هاي اكتشاف

ب) تمديد پروانه بهره برداري معادن داخل مناطق چهارگانه

ج ) صدور پروانه بهره برداري براي معادني كه نياز به اكتشاف ندارند.

تبصره ۱- صدور پروانه اكتشاف براي مواد معدني طبقه سه و چهار منوط به اخذ مجوز موردي از سازمان حفاظت محيط زيست مي باشد و سازمان مذكور ظرف يك ماه از تاريخ وصول استعلام نظر خود را اعلام مي نمايد، عدم اعلام نظر به منزله موافقت است.

تبصره ۲- دفاتر فني استانداري ها مكلفند قبل از صدور پروانه بهره برداري از معادن شن و ماسه رودخانه اي و خاك رس، موضوع را به صورت كتبي از سازمان حفاظت محيط زيست استعلام نمايد.

متقاضيان مربوط ضمن تكميل پرسش نامه زيست محيطي همراه با مدارك مربوط به نقشه زمين شناسي بستر رودخانه و كناره هاي آن، راه هاي ارتباطي به معدن، پروفيل عرضي رودخانه و مشخص نمودن عمق معدن را جهت بررسي به سازمان حفاظت محيط زيست ارايه نمايد سازمان مكلف است ظرف مدت حداكثر يك ماه نظر خود رابه دفاتر فني استانداري ها اعلام نمايد.

عدم اعلام نظر به منزله موافقت است. بهره برداري از معادن شن، ماسه و خاك رس در محدوده بستر و حريم رودخانه ها، انهار و مسيل ها و حريم قانوني سواحل درياها و درياچه ها پس از دريافت موافقت وزارت نيرو (سازمان هاي تابعه) مي باشد.

ماده ۵ –  صدور پروانه بهره برداري و انجام فعاليت معدني (كان كني، كان آرايي و فرآوري (معادن ذيل منوط به تهيه و ارايه گزارش ارزيابي زيست محيطي براساس الگوي تعيين شده و تاييد گزارش ياد شده توسط سازمان حفاظت محيط زيست با رعايت اين ضوابط مي باشد.

رديف    معادن فلزي    حداقل ظرفيت استخراجي (تن در سال)

۱          سنگ مس               يک ميليون

۲         سنگ آهن               ششصد هزار

۳         سنگ طلا               با هر ظرفيتي

۴       سرب و روي               يکصد هزار

۵        ساير فلزات                يکصد هزار

رديف    معادن غير فلزي    حداقل ظرفيت استخراجي  (تن در سال)
۱             زغال سنگ                    هشتاد هزار
۲               نمک آبي              سطح بيش از چهار صد هکتار

ماده ۶- دارنده پروانه بهره برداري مكلف و متعهد به بازسازي و ترميم محدوده اكتشاف يا بهره برداري در پايان عمر پروانه مربوط مي باشند. چنان چه محدوده عمليات معدني در منابع ملي و طبيعي واقع شده باشد سازمان مديريت و برنامه ريز كشور موظف است اعتبار لازم را از محل درآمد حاصل از اجراي ماده (۲۵) قانون معادن جهت بازسازي محيط در اختيار سازمان جنگل ها، مراتع و آب خيزداري كشور قرار دهد.

تبصره- در مورد طرح هاي اكتشافي معادن بزرگ طبق توافق وزارت صنايع و معادن و سازمان حفاظت محيط زيست عمل خواهد شد.

ماده ۷- بهره بردار موظف به رعايت اين ضوابط و كليه ضوابط و استانداردهاي زيست محيط كشور مي باشد.

ماده ۸- در بهره برداري از معادن و تهيه گزارش ارزيابي زيست محيطي رعايت موارد مندرج در پيوست شماره (۱) الزامي است.

ماده ۹ –  سازمان حفاظت محيط زيست هر دو سال يك بار فهرست كليه مناطق ويژه زيستي مورد اشاره دراين ضوابط را به وزارت صنايع و معادن ابلاغ خواهد نمود.

پيوست شماره ( ۱ )
مواردي كه لازم است در بهره برداري از معادن و نيز تهيه گزارش ارزيابي زيست محيطي رعايت شود :
۱) رعايت حداقل فواصل فعاليت استخراج و بهره برداري از مواد معدني، نسبت به مراكز حساس به جز جاده ها بدون استفاده از ناريه ۵۰۰ متر و با استفاده از ناريه مطابق طرح آتش بازي (در هر صورت اين فاصله نبايد از ۸۰۰ متر كمتر باشد.)
۲) ميله گذاري محدوده هاي بهره برداري از معادن توسط وزارت صنايع و معادن.
۳) ايجاد گريدور مناسب جهت گدار و مهاجرت حيات وحش (مطابق با اطلاعات فني ارايه شده توسط سازمان حفاظت محيط زيست) در مناطق حفاظت شده و پناهگاه هاي حيات وحش (در صورت لزوم)
۴) جمع آوري و خارج نمودن كليه تاسيسات و تجهيزات معدني ايجاد شده (به استثناي جاده هاي دسترسي، تاسيسات استحصال آب و آبرساني در صورت نياز منطقه براي استفاده مناسب از آن) در پايان عمر معدن و يا يك سال پس از پايان آخرين بهره برداري،
۵) رعايت حداكثر سطح وسينه كار مجاز بهره برداري و تعداد مجاز سينه كار در هر دوره بهره برداري . اين موارد در طرح بهره برداري مشخص و ملحوظ مي گردد. (باطله برداري و بهره برداري به جز آن چه كه در طرح مصوب ارايه شده از سينه كار جديد منوط با اتمام ذخيره معدني سينه كارهاي قبلي مي باشد.
چنان چه استخراج از سينه كارهاي قبلي با تشخيص وزارت صنايع و معادن به لحاظ امكان فني و يا اقتصادي به صرفه نباشد، بهره بردار مجاز است، نسبت به بهره برداري از سينه كار نوبت بعدي اقدام نمايد.)
۶) عدم تغيير مسير رودخانه و آبراهه هاي طبيعي ، مگر در موارد ضروري با كسب نظر دستگاه هاي ذي ربط.
۷) تعيين محل انباشت و نگهداري باطله هاي معدني با رعايت جنبه هاي حفظ اراضي مرغوب كشاورزي و مرتعي، پيشگيري از فرسايش و توليد زهاب هاي آلوده.
۸) استفاده از جاده هاي موجود روستاهاي و يا شهري (به جز جاده هايي كه از داخل بافتهاي روستايي عبور مي كند.) در صورت نياز به احداث جاده هاي اختصاصي، رعايت انتخاب كوتاه ترين مسير ممكن و با كمترين تخريب چشم انداز ها، اراضي جنگلي، مراتع مشجر و اراضي مرغوب كشاورزي الزامي مي باشد.
۹) هدايت جريان آب هاي سحطي بالا دست محدوده معدن به خارج از آن.
۱۰) انجام عمليات زه كشي در پيرامون و داخل محدوده برداشت معادن كاني فلزي (به منظور پيشگيري و كاهش توليد زهاب هاي ناشي از تمامي آب هاي زيرزميني و يا سطحي با مواد معدني ، كنترل هرز آب هاي سطحي و جلوگيري از آلودگي آب هاي زيرزميني)
۱۱) احداث حوض چه و يا تاسيسات رسوب گيري حسب شرايط در محل هاي مناسب
۱۲) حصاركشي و علامت گذاري پيرامون سدهاي باطله
۱۳) احداث سپتيك تانك براي معادن داراي ۲۰ تا ۱۰۰ نفر نيروي انساني و احداث سيستم هاي مناسب تصفيه فاضلاب براي بالاي ۱۰۰ نفر در حد تامين استانداردهاي سازمان حفاظت محيط زيست.
۱۴) اتخاذ تدابير لازم در جهت حفظ چشم اندازهاي طبيعي و هماهنگي عمليات معدني با آن، نظير احداث ابنيه مورد نياز در مكان هاي دور از چشم اندازهاي عمومي و حتي الامكان با استفاده از مصالح طبيعي .
۱۵) رعايت حداكثر عمق مجاز بهره برداري از معادن روباز با رعايت اصول پايداري شيب ها. حداكثر عمق مجاز در گزارش ارزيابي زيست محيطي و يا طرح بهره برداري مشخص و ملحوظ مي گردد.
۱۶) اتخاذ تدابير لازم و مستمر جهت جلوگيري از انتشار گرد و غبار ناشي از استخراج و تردد وسايط نقليه و حمل و نقل مواد معدني و عمليات خردايش
۱۷) تخصيص و احداث فضاي سبز مشجر به ميزان حداقل ۱۰ درصد سطح بهره برداري معادن با گونه هاي بومي
۱۸) استفاد از روش سيم الماسه يا روش چال موازي يا سيم بكسل در بهره برداري از معادن سنگ تزئيني (در اين گونه از معادن عمليات انفجار صرفاً در حد باطله برداري و آماده سازي سينه كار و موارد استثناء مطابق يا طرح آتش بازي مجازمي باشد.)
۱۹) رعايت حداقل ۵۰۰ متر فاصله از حوض چه هاي بهره برداري نمك دريايي تا چشمه ها و قنوات و محدوده آب هاي زيرزميني قابل استحصال
۲۰) ارايه طرح اجمالي مرمت، احياء و بازسازي محدوده معدن
طرح مذكور در گزارش ارزيابي زيست محيطي و يا طرح بهره برداري مشخص و ملحوظ مي گردد.
منبع : پايگاه زمين شناسي و اکتشافات معدني کشور