انفساخ اجاره

با تلف شدن عين مستاجره به هر جهت عقد اجاره منفسخ مي گردد و حق خسارت ناشي از تلف در فرض تعدي تفريط با مالك عين مي باشد.

تاريخ رسيدگي : ۱۳۶۷/۰۸/۱۶

شماره راي : ۸۵۷/۲۱

مرجع رسيدگي : شعبه ۲۱ ديوان عالي كشور.

انفساخ اجاره :

خلاصه جريان پرونده :

در تاريخ ۱۳۶۶/۱۱/۱۱ آقاي (ب) به وكالت شركت خدمات دريائي فولادير دادخواستي به طرفيت شركت بوشهر بويه سهامي خاص به خواسته الزام به تحويل يك فروند دوبه يا قيمت مقوم به دوازده ميليون ريال تسليم دادگاه حقوقي يك بوشهر نموده كه به كلاسه ۶۶۲ ثبت شده. به مفاد اين كه سه فروند دوبه توسط شركت موكل به اجاره شركت خوانده داده شده و آن طبق قرارداد اقرار نموده كه دوبه بدون عيب تحويل گرديده و توافق شده هرگونه صدمه و خسارت در عمليات دريائي به عهده پيمان كاري بوشهر بويه مي باشد و خوانده به عنوان مستاجر حسب شرائط قرارداد مكلف به مراقبت و حفظ بوه و به اين تكليف عمل نكرده در نتيجه تقصير دوبه غرق شده كه به نام دوبه ارس ۳ (۵) بوده به منظور حل اختلاف مذاكرات مكاتباتي دوستانه بود ولي با ارسال اظهارنامه نيز نتيجه حاصل نشد مستنداًبه مواد ۳۲۸ -۲۲۱۳۳۱ قانون مدني مويد با قانون مسئوليت مدني حسب مقررات ماده ۴۹۰ قانون مدني خواهان به عنوان مستاجر مكلف بود :

۱ – عين را به نحو متعارف استعمال كند آن را براي همان مصرفي كه در اجاره مقرر شده و در صورت عدم تعيين در منافع مقصوده كه از اوضاع و احوال استنباط مي شود استعمال نمايد در صورتي كه خوانده چنين نكرده است.

۲ – هرگونه صدمه خسارت در عمليات دريائي و بارگيري را جبران نمايد در صورتي كه نكرده است.

۳ – خسارت ناشي از غرق دوبه معلول قصور و غفلت وي بوده نتيجه وفق ماده ۹۳ قانون مدني ضامن است تقاضاي محكوميت خوانده را باطل خسارات ديگر وارده مي نمايد به دلايل و منضمات در ذيل دادخواست ذكر شده شركت خوانده با چنين ايرادپاسخ داده دوبه ها متعلق به شركت مرجان بوده كه مصادره شده اند و خواهان مالك نبوده و آن ها مربوط به بنياد شهداء بوده است ۲ حادثه در اثر طوفان شديد و فرس ماژور اتفاق افتاده .

۳ اصل اجاره مخدوش مخدوش بوده از جهت عدم تعيين مال الاجاره و مدت آن نماينده شركت خواهان در دادرسي به شرح صورت جلسه پاسخ داده كه دوبه غرق شده حق شركت مرجان بوده كه آن شركت تمام حقوق اش را به اين شركت محول نموده مدارك تنظيم خواهد شد و نحوه اجاره نامه با عرف محل انطباق دارد و عملاً رابطه استيجاري با شرايط انجام مي يابد و غرق شدن دوبه در اثر فرس ماژور نبودن در اثر جداشدن از كشتي و تقصير در فرستادن يدك بوده است و حادثه غرق در ۱۱:۵۰ دقيقه روز بوده و بنا باعلام اداره كشتيراني از وضع هواي امواج ۳۰/۴ بوده است.

رئيس دادگاه پس از اظهارنظر مشاور راي ۶۶۵۶۰ را بر وفق نظريه مشاور صادر كرده با چنين استدلال خوانده در جلسه دادگاه مالكيت شركت مرجان را پذيرفته النهايه اظهار داشته و اجاره شركت خواهان بوده و مرجان حقوق خود را به خواهان در مورد دوبه به خواهان منتقل كرده است ولي خواهان مدركي كه او را مجاز به مطالبه اي نمايد ارائه نكرده است و از طرفي نيز طبق ماده ۴۸۳ قانون مدني با تلف شدن مورد اجاره مذكور نسبت به شيئي تلف شده اجاره منفسخ مي گردد.
با قبول ايراد خوانده به استناد ماده ۲ قانون آئين دادرسي مدني قرار رد دعوي اعلام مي شود. پس از ابلاغ دادنامه آقاي … به وكالت خواهان دادخواست تجديدنظر با انضمام لايحه تسليم نموده كه پس از رسيدن پاسخ پرونده به ديوان عالي كشور ارجاع و به اين شعبه ارجاع شده است.
انفساخ اجاره :
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد.پس ازقرائت گزارش آقاي … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند :
با فرض پذيرش اين ادعا كه شركت تجديدنظرخواه از طرف مالك عين دوبه غرق شده موضوع دعوي نسبت به واگذاري و اجاره آن به غيرمجاز بوده است (كه اين اجازه بعد از صدور حكم تحديدنظرخواسته تحصيل گرديده  نظر به اين كه با تلف شدن عين مستاجره به هرجهت عقد اجاره منفسخ مي گردد و حق خسارت ناشي از تلف در فرض تعدي و تفريط با مالك عين مي باشد بنابراين قرار رد شماره ۶۶۵۶۰ دادگاه حقوقي يك بوشهر كه به تضمين اين معني است به ملاك مفهوم ماده ۳۱۸ قانون مدني مغايرتي با قانون و موازين شرعي نداشته و موارد تجديدنظر مذكور در ماده ۱۲ قانون تشكيل دادگاه هاي حقوقي يك و دو نسبت به قضيه مصداق ندارد و درخواست تجديدنظر وكيل شركت تجديدنظرخواه رد مي شود.
مرجع : كتاب سقوط تعهدات – ضمان قهري – به اهتمام يداله بازگير – انتشارات فردوسي – چاپ اول ۱۳۷۹ – چاپ دريا