اصلاح قانون احیاء اراضی

اصلاح لایحه قانونی نحوه واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۵۸/۰۶/۲۵ و لایحه قانونی مربوط به واگذاری زمین به کشاورزان مصوب ۱۳۵۸/۱۲/۰۸

‌اراضی مورد نظر به سه قسمت تقسیم می‌شوند :

‌الف : راضی منابع طبیعی که در اختیار دولت اسلامی است.

ب : اراضی که زیر کشت بوده و توسط نهادهای دولت اسلامی مسترد شده و در دست بنیاد مستضعفین می‌باشد.

ج: اراضی بزرگ که در دست زمین‌داران بزرگ است و ظاهراً با ملاک‌های رژیم قبلی مجوز قانونی هم دارند. (‌زمین بزرگ سه برابری زمینی است که عرف محل برای یک نفر لازم می‌داند)

توضیح بند الف – این گونه اراضی به عنوان ثروت عمومی در اختیار و کنترل دولت اسلامی است و دولت اسلامی بر اساس نیاز و توانایی افراد واجد‌ شرایط بهره‌وری از این گونه اراضی و منابع را به آنها واگذار می‌کند. در واگذاری این اراضی همیشه مصلحت جامعه باید مد نظر قرار گیرد.

‌توضیح بند ب – در مورد اراضی مصادره شده، مانند بند الف با توجه به مصلحت جامعه و نیاز و توانایی اشخاص اراضی به افراد واجد شرایط واگذار‌می‌شود و یا برای کارهای عام‌المنفعه اختصاص می‌یابد.

‌توضیح بند ج – در مورد زمینهای مالکین بزرگ می‌توان این گونه زمینها را به دو قسمت تقسیم نمود :

۱-زمینهای بایر : که به علل مختلف توسط مالکان، بایر نگاه داشته شده است و با توجه به نیاز جامعه و مسئله خودکفایی مملکت و با توجه به این که‌ این زمینها فقط به صرف این که مالکیت از آنها است بدون کشت مانده و اجازه کشت به دهقانان و داوطلبان واجد شرایط گذارده شود.

‌تبصره – در صورت وجود تأسیساتی در این گونه زمینها، دولت اسلامی می‌تواند با رعایت مصالح جامعه درباره آنها تصمیم مقتضی بگیرد.

۲-زمینهای آباد و مزروعی تحت تصرف مالکین بزرگ.

‌در مورد زمینهای آباد و مزروعی تحت تصرف اینگونه افراد اگر شخصاً این افراد به امر کشاورزی اشتغال داشته باشند با توجه به شرایط اقلیمی و‌ اجتماعی مختلف ایران تا آن حد به آنان زمین داده می‌شود که خرده مالکین آن محل دارند. (‌تعیین و حدود خرده مالکان با توجه به عرف محل به عهده هیأت واگذارکننده می‌باشد.)

‌در صورتی که کشت‌کننده فرد دیگری است و واجد شرایط می‌باشد زمین به او واگذار خواهد شد اینگونه متصرفین با توافق می‌توانند اراضی محل‌ دیگری را در مقابل زمین متصرفی خود دریافت دارند و یا این که اجرت‌المثل بگیرند مشروط به این که بدهی قبلی نداشته باشند و سپس بقیه زمینها در‌اختیار دولت قرار می‌گیرد که با توجه به مصلحت جامعه به واجدین شرایط واگذار شود.

‌تبصره ۱ – در صورتی که در محل زمینهای دولتی و مسترد شده قابل کشت هست اول آن زمینها داده می‌شود.

‌تبصره – در صورت تشخیص دولت اسلامی چنانچه مصلحت جامعه اقتضا کند دولت می‌تواند کلیه زمینهای آباد و مزروعی این افراد را گرفته و باز اگر‌مصلحت جامعه مطرح باشد زمینهای بایر قابل احیاء به اینگونه افراد واگذار می‌شود.

‌مقدار زمینهای واگذاری با توجه به نیاز و توانایی و مصلحت جامعه توسط دولت تعیین می‌شود.

‌ترکیب هیأت ۷ نفره :

‌این هیأت تشکیل شده از نمایندگان زیر :

۱- دو نفر نماینده از وزارت کشاورزی.

۲- یک نفر نماینده وزارت کشور یا استانداری محل.

۳- یک نفر نماینده جهاد سازندگی.

۴- یک نفر نماینده دادگستری.

۵-دو نفر نماینده شورای ده.

‌تبصره ۱ – لازم به تذکر است که افراد هیأت ۷ نفره لازم نیست حتماً از کادر وزارتخانه‌های بالا باشند.

‌تبصره ۲ – مقررات مغایر با این قانون ملغی می‌باشد.

وظایف هیأت ۷ نفره

۱- حل و فصل قضایای مورد نزاع.

۲- واگذاری زمین با توجه به نوع اراضی بالا بند (‌الف – ب – ج).

۳-تشخیص صلاحیت استفاده از وام و امکانات کشاورزی.

‌ضوابط واگذاری زمین :
۱-در واگذاری زمین به روستاییان بدون زمین، کم زمین و فارغ‌التحصیلان کشاورزی و افراد علاقمند به کشاورزی با توجه به اولویت بین آنها زمین داده‌ می‌شود.
۲-واگذار زمین برای مدت معین (‌چند ساله) با توجه به شرایط خاص منطقه است و در صورت عملکرد مطلوب واگذاری زمین تمدید می‌شود.
۳-زمینهای واگذاری به صورت شرکت و تعاونی و مشاع می‌باشد به جز موارد استثنایی که در این صورت تصمیم مقتضی توسط گروه ۷ نفری اتخاذ‌ خواهد شد.
۴-در صورتی که قرا بشود زمین انتقال یابد از طرف دولت اسلامی انجام گیرد.
۵-باید زمین بدون عذر معطل نماند.
۶-باید عملکرد روی زمین به گونه‌ای باشد که موجب اتلاف زمین نشود.
۷-زمینهای واگذاری قابل فروش نمی‌باشد.
۸-کشت روی زمینهای باید با توجه به نیازهای جامعه باشد.
۹-زارع یا زارعین موظف هستند حدود و سازمان اراضی مورد قرارداد را حفظ نمایند.
۱۰-زارعین حق تصرف زمینهای دیگر غیر از آنچه که دولت اسلامی به آنها داده است ندارند.
‌واژه‌نامه :
۱- اراضی بایر : زمینهایی است که سابقه احیا دارد ولی به علت اعتراض به عدم بهره‌ برداری برای مدت ۳ سال متوالی بدون عذر موجه متروک مانده و‌ یا بماند.
۲-اراضی دایر : زمینهایی است که احیا شده و مستمراً مورد بهره‌برداری است.
۳-اراضی منابع طبیعی : جنگلها و مراتع – بیشه‌های طبیعی – نهالستانهای دولتی جنگلهای دست کاشت می‌باشد غیر از اراضی فوق‌الذکر زمینهایی که‌ به نحوی از انحاء در رژیم سابق ملی اعلام شده زمینهایی که جهت محیط زیست و شکارگاه‌های و جلوگیری از بدی آب و هوا در ملکی ۴ دولت درآمده‌ است.
۴-اراضی موات : زمینهایی است که سابقه احیاء و بهره‌برداری ندارد و به صورت طبیعی باقی مانده است.
۵-اراضی آیش : زمین دایری است که به صورت متناوب طبق عرف محل برای دوره معینی بدون کشت بماند.