آييننامه ثبت ارقام گياهی

آيين‌نامه ثبت ارقام گياهي (تاریخ تصویب ۱۳۸۸/۰۷/۱۸).

مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران.

به پيوست آيين‌نامه‌هاي ثبت ارقام گياهي، معرفي ارقام گياهي و ثبت ذخاير ژنتيكي گياهي و ارقام بومي و محلي مربوط به اين مؤسسه كه به استناد تبصره‌هاي ۱ و ۲ ماده ۳ قانون ثبت ارقام گياهي و كنترل و گواهي بذر و نهال مصوب ۱۳۸۲/۰۴/۲۹ مجلس محترم شوراي اسلامي كه در دوازدهمين جلسه هيأت امناي سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي به تصويب رسيده جهت درج در روزنامه رسمي ارسال مي‌گردد.

رئيس مؤسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال ـ حسن عارفي

آيين‌نامه ثبت ارقام گياهي

هيأت امناء سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي در دوازدهمين جلسه هيأت امناء مورخ ۱۳۸۸/۰۷/۱۸ بنا به پيشنهاد شماره ۲۵۳/۵۲/۷۹۶۱ مورخ ۱۳۸۸/۰۷/۰۸ مؤسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال و با استناد به تبصره (۲) ماده (۳) قانون ثبت ارقام گياهي و كنترل و گواهي بذر و نهال مصوب ۱۳۸۲/۰۴/۲۹ مجلس شوراي اسلامي آيين‌نامه ثبت ارقام گياهي را به شرح ذيل تصويب نمود :

آيين‌نامه ثبت ارقام گياهي

ماده ۱ـ تعاريف

قانون : منظور قانون ثبت ارقام گياهي و كنترل و گواهي بذر و نهال مصوب ۱۳۸۲/۰۴/۲۹ است.

هيأت امناء : هيأت امناي موضوع تبصره (۱) ماده (۲) قانون است.

مؤسسه : مـؤسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال موضـوع ماده (۲) قانون است.

به‌نژادگر : شخص حقيقي يا حقوقي است كه رقم گياهي را براي اولين بار «اصلاح» و يا «كشف و سپس بهبود بخشيده» باشد.

صاحب امتياز : شخص حقيقي يا حقوقي است كه براساس ماده (۵) قانون، امتياز بهره‌برداري از رقم ثبت شده را دريافت نموده باشد.

رقم : گروهي از گياهان هستند كه در پائين‌ترين رده شناخته شده گياه‌شناسي بوده و ضمن يكنواختي و پايداري صفات از گروه‌هاي مشابه متمايز هستند.

رقم مورد حمايت : رقمي است كه براساس ماده (۳) قانون و مقررات اين آيين‌نامه به ثبت رسيده باشد.

مواد قابل تكثير : عبارت از بذر و ساير اندام‌هاي گياهي تكثيرشونده مي‌باشد.

اظهارنامه : درخواست ثبت رقم جديد گياهي است كه به مؤسسه ارائه مي‌گردد. تاريخ مندرج در اين درخواست تاريخ اظهارنامه محسوب مي‌شود.

ماده ۲ـ ثبت رقم

رقمي مي‌تواند ثبت شود كه براساس ماده (۳) قانون داراي ويژگي‌هاي ذيل باشد :

۱ـ جديد بودن رقم : رقمي جديد است كه تا تاريخ اظهارنامه ثبت، محصول و يا مواد قابل تكثير آن با موافقت به نژادگر با اهداف تجاري عرضه نشده و يا قراردادي به اين منظور منعقد نشده باشد و داراي شرايط ذيل باشد :

الف ـ بيش از يك سال قبل از تاريخ اظهارنامه ثبت در داخل كشور به صورت تجارتي عرضه نشده باشد.

ب ـ بيش از ۴ سال قبل از تاريخ اظهارنامه ثبت در خارج از كشور به صورت تجارتي عرضه نشده باشد. اين زمان در مورد درختان مثمر و غيرمثمر بيش از ۶ سال قبل از تاريخ اظهارنامه ثبت مي‌باشد.

تبصره ـ چنانچه عرضه رقم جديد با شرايط ذيل صورت گرفته باشد جديد بودن رقم مخدوش نخواهد شد :

الف ـ بدون كسب اجازه از به‌نژادگر،

ب ـ تكثير هسته اوليه توسط اشخاص حقيقي يا حقوقي با اجازه كتبي به نژادگر جهت ارزيابي رقم در مزرعه، گلخانه و يا آزمايشگاه،

ج ـ انجام فعاليت‌هاي ترويجي، تبليغاتي و تكثير مقدماتي رقم،

۲ـ تمايز : رقم جديد بايد در تاريخ اظهارنامه ثبت در يك يا چند صفت مشخص فيزيولوژيكي، مرفولوژيكي و ساير صفات كمي و كيفي قابل تشخيص، از ارقام شناخته شده موجود متمايز باشد.

۳ـ يكنواختي : در شرايط بروز صفات متمايزكننده، رقم جديد بايد از يكنواختي لازم برخودار باشد.

۴ـ پايداري : رقمي پايدار محسوب مي‌شود كه صفات متمايزكننده آن پس از يك يا چند مرحله از تكثير، يكنواختي آن رقم تغيير نكند.

ماده ۳ـ نا‌مگذاري رقم جديد
متقاضي ثبت رقم جديد بايد در اظهارنامه ثبت رقم، براي آن نامي پيشنهاد نمايد. مؤسسه نام پيشنهادي را در صورت احراز شرايط ذيل خواهد پذيرفت :
۱ـ نام پيشنهادي بايد به نحوي باشد كه امكان شناسايي رقم را فراهم آورد؛
۲ـ نام پيشنهادي نبايد منحصراً مركب از اعداد باشد؛
۳ـ نام نبايد به نحوي انتخاب شود كه در اثر مشابهت با نام‌هاي ارقام ديگري از همان‌گونه يا گونه‌هاي خويشاوند كه قبلاً ثبت يا معرفي شده‌اند، ايجاد اشتباه نمايد؛
۴ـ نام نبايد منجر به گمراهي يا بروز اشتباه در ويژگي‌ها، اعتبار يا شناسايي رقم و يا شناسايي به‌نژادگر گردد؛
۵ـ نام نبايد موجب تضييع حقوق مقدم ساير اشخاص بر ارقام ديگر گردد؛
۶ـ نام نبايد مخل نظم عمومي و اخلاق حسنه باشد.
تبصره ۱ـ ارقام جديد مربوط به مؤسسات تحقيقاتي سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي، قبل از انجام آزمون‌هاي مؤسسه، توسط كميته انتخاب و نام‌گذاري رقم سازمان انتخاب و نام‌گذاري مي‌شوند. مؤسسات تحقيقاتي مذكور بايد در زمان درخواست ثبت ارقام جديد، نام تأييدشده كميته انتخاب و نام‌گذاري رقم سازمان را در اظهارنامه ثبت رقم درج نمايند.
تبصره ۲ـ درصورت كه نام پيشنهادي، مورد پذيرش مؤسسه قرار نگرفت متقاضي موظف است حداكثر ظرف مدت ۳۰ روز از تاريخ اعلام كتبي مؤسسه، نام ديگري را پيشنهاد نمايد. درصورتي كه روز آخر فرصت يادشده مصادف با تعطيلي رسمي باشد؛ نخستين روز كاري بعد از تعطيلي، آخرين فرصت خواهد بود.
تبصره ۳ـ استفاده از ارقام ثبت‌شده بايد منحصراً با نام ثبت‌شده صورت پذيرد. استفاده از نام رقم مورد حمايت براي همه كساني كه از آن بهره‌برداري مي‌نمايند، الزامي است ولو اينكه دوره حمايت از آن رقم به پايان رسيده باشد.
ماده ۴ـ رقم ثبت‌شده را مي‌توان با نام و يا علامت تجاري مشابه با نامِ رقم ثبت‌ شده عرضه نمود مشروط به آنكه مجوزرهاي لازم از صاحب امتياز اخذ شود.
ماده ۵ ـ فرايند درخواست ثبت
۱ـ فرآينـد ثبت ارقام جديد گياهي از تاريخ ارائه اظهـارنامه ثبت رقم به مؤسسه آغاز مي‌شود.
۲ـ اظهارنامه ثبت رقم بايد به زبان فارسي تكميل‌شده و حاوي اطلاعات ذيل باشد :
الف ـ نام، مشخصات شناسنامه‌اي، نشاني و كدپستي، شغل و تابعيت متقاضي ثبت و اقامتگاه وي در جمهوري اسلامي ايران؛
ب ـ نام، مشخصات شناسنامه‌اي، نشاني و كدپستي، شغل و تابعيت قائم مقام قانوني متقاضي ثبت و اقامتگاه وي در جمهوري اسلامي ايران، درصورتي كه ارائه اظهارنامه توسط قائم مقام قانوني صورت پذيرفته باشد؛
ج ـ نام جنس و گونه؛
د ـ نام پيشنهادي رقم؛
هـ ـ توصيف فني رقم؛
و ـ توصيف رسمي رقم (شامل مشخصات متمايزكننده رقم).
۳ـ متقاضي بايد همزمان با تسليم اظهارنامه ثبت رقم، مدارك و مواد ژنتيكي موردنياز را جهت بررسي‌هاي فني به مؤسسه تحويل نمايد.
۴ـ اظهارنامه ثبت هر رقم بايد بطور جداگانه تكميل شود.
۵ـ پذيرش اظهارنامه ثبت رقم پس از وصول رسيد پرداخت هزينه‌هاي ثبت صورت خواهد پذيرفت.
۶ـ مؤسسه هزينه‌هاي ثبت رقم را براساس تعرفه‌هاي تعيين شده توسط هيأت امناء اخذ مي‌نمايد. دستورالعمل تعرفه‌هاي تعيين شده، توسط مؤسسه به عموم اعلام مي‌شود.
۷ـ اگر دو يا چند شخص حقيقي يا حقوقي بطور مشترك درخواست ثبت يك رقم را بنمايند، بايد درصد سهم هر يك از آن‌ها در اظهارنامه ثبت رقم بطور مشخص تعيين شده باشد.
۸ـ درخواست متقاضي به هزينه وي در روزنامه رسمي و نشريه مؤسسه آگهي خواهد شد.
۹ـ هرگونه اعتراضي نسبت به اظهارنامه ثبت رقم، ظرف مدت شش ماه از تاريخ انتشار آگهي موضوع بند (۸) قابل بررسي مي‌باشد.
۱۰ـ اشخاص معترض بايد اطلاعات، مدارك و مواد ژنتيكي را جهت بررسي‌هاي فني ظرف مهلت مقرر در بند (۹) به مؤسسه تحويل نمايند.
۱۱ـ اگر اظهارنامه‌هاي مشابه از اشخاص مختلف براي ثبت به مؤسسه ارائه شود، اولويت ثبت با اظهارنامه‌اي است كه زودتر به مؤسسه واصل شده باشد.
۱۲ـ درصورتي كه متقاضي ثبت رقم، قبلاً در يكي از كشورهايي كه با جمهوري اسلامي ايران توافقنامه حمايت از حقوق مالكيت معنوي ارقام جديد گياهي منعقد نموده‌اند درخواست ثبت رقم يادشده را نموده باشد، داراي حق‌تقدم خواهد بود مشروط به آنكه از تاريخ درخواست مذكور بيش از ۱۲ ماه نگذشته باشد.
ماده ۶ ـ بررسي فني رقم
۱ـ مؤسسه صحت اطلاعات ارائه‌شده در اظهارنامه ثبت رقم را به شرح ذيل مورد بررسي قرار مي‌دهد:
الف ـ دارا بودن شرايط مندرج در ماده (۲) اين آيين‌نامه؛
ب ـ تائيد خصوصيات ويژه رقم مورد ادعاي متقاضي؛
تبصره ـ مؤسسه موظف است دستورالعمل‌هاي اجرايي آزمون تمايز، يكنواختي و پايداري ارقام گونه‌هاي مختلف را تهيه و منتشر نمايد.
۲ـ مؤسسه مي‌تواند درصورت لزوم بررسي‌هاي فني مندرج در بندهاي (۲) ، (۳) و (۴) ماده (۲) و بند (۱) ماده (۶) اين آيين‌نامه را به اشخاص حقيقي و يا حقوقي واجد شرايط واگذار نمايد.
۳ـ متقاضي ثبت رقم موظف است مواد گياهي، اطلاعات و مدارك تكميلي را كه ممكن است براي انجام بررسي‌هاي فني ثبت رقم لازم باشد به مؤسسه ارائه نمايد.
۴ـ درصورتي كه متقاضي ثبت رقم ظرف مدت يك ماه اطلاعات، مدارك و مواد گياهي موضوع بند (۳) را به مؤسسه ارائه ننمايد، اظهارنامه ثبت رقم رد خواهد شد. مگر اينكه متقاضي دلايل موجهي را در اين خصوص ارائه نمايد.
تبصره ـ مؤسسه مي‌تواند درصورت لزوم در هر مرحله از بررسي فني رقم، با تشكيل كارگروه‌هاي فني متشكل از متخصصين امر از نظرات مشورتي آن‌ها استفاده نمايد.
۵ـ قبول يا رد اظهارنامه براساس اطلات منتج در هر مرحله از بررسي‌هاي فني برعهده كميته فني ثبت رقم مي‌باشد. اين كميته متشكل است از معاون شناسايي و ثبت ارقام مؤسسه و ۴ نفر متخصص صاحب نظر كه برحسب نوع محصول توسط رييس مؤسسه براي مدت ۲ سال انتخاب مي‌شوند. كميته مي‌تواند درصورت نياز از ساير متخصصين واجد شرايط دعوت به عمل آورد. انتخاب مجدد اعضاء كميته بلامانع مي‌باشد.
۶ـ كميته فني ثبت رقم مجاز است براي احراز شرايط ثبت رقم، اطلاعات به دست آمده از روش‌هاي مختلف «آزمون مستقيم»، «مشاهده در محل» و «بررسي اطلاعات و اسناد موجود مربوط به كشورهايي كه عضو كنوانسيون بين‌المللي حمايت از ارقام جديد گياهي بوده و با ج.ا. ايران توافقنامه حمايت از حقوق مالكيت معنوي دارند» را مبناي تصميم‌گيري قرار دهد.

ماده۷ـ ثبت رقم و اعطاي حقوق به‌نژادگر

۱ـ مؤسسه درصورت احراز شرايط مندرج در مواد (۲) ، (۵) و (۶) اين آيين‌نامه نسبت به ثبت رقم اقدام نموده و امتياز حقوق به‌نژادگر را اعطاء مي‌نمايد.

۲ـ مؤسسه بايد نتيجه تأييد يا عدم تأييد ثبت رقم و اعطاء امتياز حقوق به‌نژادگر را حداكثر ظرف مدت يك ماه پس از تكميل بررسي فني موضوع ماده (۶) اين آيين‌نامه به متقاضي اعلام نمايد.

ماده ۸ ـ انتقال حقوق به‌نژادگر

۱ـ امتـياز حقوق به‌نژادگر ناشـي از ثبت رقم هـمانند ساير امـوال و دارايي‌ها، قابل انتقال است.

۲ـ هرگونه انتقال حقوق به‌نژادگر بايد در دفاتر اسناد رسمي به ثبت رسيده و كتباً به مؤسسه اطلاع داده شود.

ماده ۹ـ شرايط اعطاي حقوق به‌نژادگر

۱ـ امتياز حقوق به‌نژادگر به وي يا قائم مقام قانوني او تعلق مي‌گيرد.

۲ـ اگر دو يا چند شخص حقيقي و حقوقي به‌ صورت مشترك رقمي را به ثبت رسانده باشند، امتياز حقوق به‌نژادگر براساس بند (۷) ماده (۵) اين آيين‌نامه بين آن‌ها تقسيم خواهد شد.

۳ـ چنانچه «اصلاح» و يا «كشف توام با بهبود» رقم گياهي درنتيجه مأموريت يا پيمان استخدامي باشد حقوق به‌نژادگر متعلق به كارفرما خواهد بود؛ مگر آنكه خلاف آن در قرارداد استخدام شرط شده باشد.

ماده ۱۰ـ حمايت از رقم

۱ـ با توجه به بندهاي (۳) و (۴) اين ماده، انجام فعاليت‌هاي زير در ارتباط با رقم مورد حمايت به عنوان مواد قابل تكثير منوط به اخذ مجوز كتبي از دارنده امتياز حقوق به‌نژادگر مي‌باشد :

الف ـ توليد يا تكثير،

ب ـ آماده‌سازي به منظور تكثير،

ج ـ عرضه به منظور استفاده تجاري،

د ـ صادرات مواد قابل تكثير،

هـ ـ واردات مواد قابل تكثير،

و ـ انبار كردن و ذخيره‌سازي مواد قابل تكثير به منظور انجام يكي از موارد (الف) تا (هـ) اين بند،

۲ـ مجوز صادره توسط صاحب امتياز ممكن است منوط به شرايط و محدوديت‌هايي باشد. در صـورت عدم اخذ مجـوز از صاحب امتيـازِ حقوق به‌نژادگر، بهره‌برداري از محصولي كه به طور مستقيم يا غيرمستقيم از گياه يا مواد برداشت‌شده به دست آيد، غيرمجاز مي‌باشد.

۳ـ شرايط مندرج در بندهاي (۱) و (۲) اين ماده به موارد زير نيز تعميم مي‌يابد :

الف ـ ارقامي كه اساساً از يك رقم مورد حمايت به دست آمده باشند كه خود از رقم ديگري مشتق نشده باشد.

ب ـ ارقـامي كه براسـاس بند (۲) ماده (۲) به طور واضح از رقـم مورد حمايت متمايز نباشند.

ج ـ ارقامي كه توليدشان مستلزم استفاده مكرر از رقم مورد حمايت باشد.

تبصره ـ رقمي مشتق شده از رقم ديگر قلمداد مي‌گردد كه :

اولاً ـ از رقم اوليه يا رقم ديگري كه خود از يك رقم اوليه مشتق شده به دست آيد، به طوري كه ويژگي‌هاي اصلي ناشي از ژنوتيپ رقم اوليه حفظ شود؛

ثانياً ـ به وضوح از رقم اوليه قابل تشخيص باشد؛

ثالثاً ـ ويژگي‌هاي اصلي آن به جز تفاوت‌هاي ناشي از فرآيند اشتقاق، از نظر تظاهـر صفات اصلي كه مختص ژنوتيپ و يا تركيب ژنوتيـپ‌ها است، شبـيه رقم اوليه باشد.

۴ـ دوره حمايت از حقوق به‌نژادگر به مدت مقرر در ماده (۵) قانون خواهد بود.

۵ـ معافيت از حقوق به‌نژادگر :

موارد زير درخصوص استفاده از رقم مورد حمايت مشمول حقوق به‌نـژادگر نمي‌شود :

الف ـ استفاده از رقم مورد حمايت براي اهداف غيرتجاري؛

ب ـ استفاده براي تحقيقات به‌نژادي ارقام جديد؛

ج ـ بذر خودمصرفي كشاورزان خرده‌پا از رقم مورد حمايت؛

تبصره ـ شمول كشاورزان خرده‌پا حسب نوع محصول، نوع كشت و منطقه جغرافيايي توسط مؤسسه تعيين خواهد شد.

۶ـ استيفاي حقوق به‌نژادگر : حقوق به‌نژادگر شامل «موادِ گياهي رقم مورد حمايت» ، «موادِ حاصل از هرگونه فرآيند بر مواد برداشت‌ شده از رقم مورد حمايت» و «هر نوع ماده استخراج شده از مواد مذكور» نمي‌شود، مشروط به آنكه رقم مورد حمايت توسط صاحب امتياز يا با مجوز او فروخته شده يا به بازار عرضه شده باشد.

۷ـ پايش رقم مورد حمايت :

الف ـ مؤسسه مجاز است درصورت درخواست صاحب امتياز حقوق به‌نژادگر، توليد و تكثير بذر يا نهال رقم مورد حمايت را در كشور به موجب قراردادي پايش نمايد.

ب ـ دارنده صاحب امتياز حقوق به‌نژادگر در طي دوره‌اي كه حقوق مذكور معتبر است، ملزم خواهد بود كه در صورت درخواست مؤسسه، نمونه‌هاي قابل قبولي از مواد گياهي قابل تكثير رقم مورد حمايت را ارائه دهد تا با ويژگي‌هاي رقم ثبت شده مطابقت داده شود.

ج ـ صاحـب امتياز حـقوق به‌نـژادگر در طـي دوره‌اي كه امتـياز حقـوق وي معتبر است، ملزم خواهد بود كه درصورت لزوم، اطلاعات و مدارك لازم جهت حصول اطمينان از انجام صحيح وظايف قانوني مرتبط با رقم مورد حمايت را در اختيار مؤسسه قرار دهد.

ماده ۱۱ـ اطلاع‌رساني

۱ـ اطلاعات موضوع بند (۲) ماده (۵) اين آيين‌نامه در مؤسسه نگهداري مي‌شود.

۲ـ هر شخصي كه به موجب قانون ذي‌نفع باشد مي‌تواند به مدارك و اطلاعات ذيل دسترسي يابد.

الف ـ مدارك مربوط به درخواست‌هاي موضوع اين آيين‌نامه؛

ب ـ مدارك مربوط به اعطاي امتياز حقوق به‌نژادگر؛

ج ـ مدارك مربوط به بررسي‌هاي مزرعه‌اي، آزمايشگاهي و گلخانه‌اي در ارتباط با رقم مورد نظر؛

۳ـ مؤسسه ملزم است كليه مدارك مربوط به ثبت رقم را به مدت ۱۰ سال بعد از انصراف يا رد اظهارنامه يا انقضاء يا لغو امتياز حقوق به‌نژادگر حفظ نمايد.

ماده ۱۲ـ چاپ و انتشارات

موارد ذيل به هزينه متقاضي در روزنامه رسمي و نشريه مؤسسه منتشر خواهد شد :

الف ـ درخواست ثبت رقم،

ب ـ انصراف از اظهارنامه ثبت رقم،

ج ـ رد اظهارنامه ثبت رقم،

د ـ اعطاي امتياز حقوق به‌نژادگر،

هـ ـ واگذاري امتياز و مجوزهاي مربوط به امتياز حقوق به‌نژادگر،

و ـ تغيير اشخاص حقيقي و حقوقي متقاضي ثبت رقم و دارندگان امتياز حقوق به‌نژادگر،

ز ـ لغو امتياز حقوق به‌نژادگر،

ح ـ هرگونه اعلاميه ديگري در ارتباط با ثبت ارقام كه به تشخيص مؤسسه چاپ آن ضروري باشد.

ماده ۱۳ـ فسخ حقوق به‌نژادگر

در شرايط ذيل حقوق به‌نژادگر فسخ مي‌شود :

۱ـ چنانچه رقم مورد حمايت شرايط مندرج در بندهاي (۳) و (۴) ماده (۲) اين آيين‌نامه را از دست داده باشد.

۲ـ در صورتي كه از صاحب امتيازِ حقوق به‌نژادگر، انجام يكي از موارد ذيل درخواست شود و وي ظرف مدت شش ماه :

الف ـ اطلاعات، اسناد و مواد گياهي را كه براي تداوم حمايت از رقم مورد نظر لازم است، ارائه ندهد؛

ب ـ وجوه سالانه مربوط به حمايت از رقم را پرداخت نكند؛

ج ـ نام مناسب به عنوان نام جايگزين رقم مورد حمايت پيشنهاد ننمايد.

ماده ۱۴ـ ابطال حقوق به‌نژادگر

در موارد ذيل حقوق به‌نژادگر ابطال مي‌گردد :

۱ـ رقم در زمان اعطاي امتياز حقوق به‌نژادگر فاقد شرايط مندرج در بندهاي (۱) و (۲) ماده (۲) اين آيين‌نامه بوده باشد.

۲ـ امتياز حقوق به‌نژادگر به اشتباه به شخصي اعطاء شده باشد كه ذي‌حق آن نبوده است.

ماده ۱۵ـ تعرفه‌هاي مربوط به ثبت ارقام جديد گياهي و حمايت از حقوق به‌نژادگر و نحوه پرداخت آن‌ها براساس دستورالعمل‌هاي جداگانه‌اي خواهد بود كه با پيشنهاد مؤسسه به تصويب هيأت امناء خواهد رسيد.

ماده ۱۶ـ اين آيين‌نامه در ۱۶ ماده در تاريخ ۱۳۸۸/۰۷/۱۸ به تصويب هيأت امناء سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي رسيده است.

آيين‌نامه معرفي ارقام گياهي
هيأت امناء سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي در دوازدهمين جلسه هيأت امناء مورخ ۱۳۸۸/۰۷/۱۸ بنا به پيشنهاد شماره ۲۵۳/۵۲/۷۹۶۱ مورخ ۱۳۸۸/۰۷/۰۸ مؤسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال و با استناد به تبصره (۲) ماده (۳) قانون ثبت ارقام گياهي و كنترل و گواهي بذر و نهال مصوب ۱۳۸۲/۰۴/۲۹ مجلس شوراي اسلامي آيين‌نامه معرفي ارقام گياهي را به شرح ذيل تصويب نمود :
آيين‌نامه معرفي ارقام گياهي
ماده ۱ـ تعاريف
قانون : منظور قانون ثبت ارقام گياهي و كنترل و گواهي بذر و نهال مصوب ۱۳۸۲/۰۴/۲۹ است.
هيأت امناء : هيأت امناي موضوع تبصره (۱) ماده (۲) قانون است.
مؤسسه : مؤسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال موضوع ماده (۲) قانون است.
به‌نژادگر : شخص حقيقي يا حقوقي است كه رقم گياهي را براي اولين بار «اصلاح» و يا «كشف و سپس بهبود بخشيده» باشد.
مواد قابل تكثير : عبارت از بذر و ساير اندام‌هاي گياهي تكثيرشونده مي‌باشد.
اظهارنامه : درخواست معرفي رقم گياهي است كه به مؤسسه ارائه مي‌گردد. تاريخ مندرج در اين درخواست تاريخ اظهارنامه محسوب مي‌شود.
ماده ۲ـ شرايط معرفي رقم
رقمي قابل معرفي است كه واجد شرايط ذيل باشد :
۱ـ قبلاً توسط اشخاص حقيقي يا حقوقي ديگر معرفي و يا ثبت نشده باشد؛
۲ـ رقم قابل معرفي بايد از ارقام ديگر متمايز بوده و داراي يكنواختي و پايداري (DUS-Distinctness, Uniformity and Stability) باشد؛
۳ـ رقم بايد حداقل استانداردهاي موردنياز را با توجه به گونة گياهي و دستورالعمل‌هاي مربوطه در كشور دارا باشد؛
۴ـ در آزمايش‌هاي بررسي ارزش زراعي(VCU-Value for Cultivation and Use)، موارد ادعا و برتري‌هاي اعلام شده توسط به‌نژادگر به اثبات رسيده باشد.
تبصره ۱ـ عبارت معرفي (Introduction) در اين آيين‌نامه به منزله معرفي رقم بعد يا همزمان با ثبت است.
تبصره ۲ـ معرفي رقم به منظور تجاري‌سازي پس از انجام آزمون‌هاي لازم توسط مؤسسه انجام مي‌گيرد.
تبصره ۳ـ كليه مسئـوليت‌هاي مرتبـط با فرآينـد توليد ارقـام جديـد گياهي (آزادسازي = Release) كه بوسيله مؤسسات تحقيقاتي صورت مي‌گيرد، بر عهده مؤسسات ذي‌ربط بوده و دستورالعمل اجرايي آن توسط سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي تهيه و به مؤسسات ذيربط ابلاغ مي‌گردد.
تبصره ۴ـ استانداردها و دستورالعمل‌هاي موضوع اين ماده توسط مؤسسه براي هر محصول تهيه، تدوين و اعلام خواهد شد.
ماده ۳ـ فرآيند بررسي اظهارنامه معرفي رقم
۱ـ فرآيند معـرفي ارقام گياهي از تاريخ ارائه اظهارنامه مـعرفي رقم به مؤسسه آغاز مي‌شود.
۲ـ اظهارنامه معرفي رقم بايد به زبان فارسي تكميل شده و حاوي اطلاعات ذيل باشد :
الف ـ نام، مشخصات شناسنامه‌اي، نشاني و كدپستي، شغل و تابعيت متقاضي معرفي رقم و اقامتگاه وي در جمهوري اسلامي ايران؛
ب ـ نام، مشخصات شناسنامه‌اي، نشاني و كدپستي، شغل و تابعيت قائم‌مقام قانوني متقاضي معرفي رقم و اقامتگاه وي در جمهوري اسلامي ايران، در صورتي كه ارائه اظهارنامه توسط قائم‌مقام قانوني صورت پذيرفته باشد؛
ج ـ نام جنس و گونه؛
د ـ نام پيشنهادي رقم؛
هـ ـ توصيف فني رقم شامل اطلاعات مربوط به موارد ادعا و برتري رقم.
۳ـ متقاضي بايد همزمان با تسليم اظهارنامه معرفي رقم، مقدار مورد نياز هسته‌هاي اوليه بذر يا نهال را براساس دستورالعمل مربوط تهيه و به مؤسسه ارائه نمايد.
۴ـ اظهارنامه معرفي هر رقم بايد بطور جداگانه تكميل شود.
۵ـ پذيرش اظهارنامه معرفي رقم پس از وصول رسيد پرداخت هزينه‌هاي معرفي صورت خواهد پذيرفت.
۶ـ مـؤسسه هزينه‌هاي معرفي رقـم را بر اساس تعرفه‌هاي تعيين شده توسط هيأت امناء اخذ مي‌نمايد. دستورالعمل تعرفه‌هاي تعيين شده، توسط مؤسسه به عموم اعلام مي‌شود.
ماده ۴ـ فرآيند بررسي فني معرفي رقم
۱ـ اظهارنامه معرفي رقم به انضمام مدارك لازم توسط مؤسسه بررسي مي‌شود و در صورتيكه مطابق با آيين‌نامه تهيه شده باشد و اشكال اساسي نداشته باشد، جهت انجام آزمون‌هاي لازم به كميته معرفي رقم ارسال مي‌شود.
۲ـ كميته معرفي رقم انجام آزمون تمايز، يكنواختي و پايداري (DUS) را به كميته فني ثبت رقم و انجام آزمون ارزش زراعي (VCU) را به گروه‌هاي كاري محصولي كه به همين منظور تعيين مي‌شوند، ارجاع خواهد نمود.
۳ـ مؤسسه موظف است نظرات فني و تخصصي مؤسسات مرتبط تحقيقاتي، درخصوص ارقام بخش خصوصي را نيز استعلام نمايد. مؤسسات مذكور بايد حداكثر ظرف مدت ۶ ماه نسبت به ارائه پاسخ به مؤسسه اقدام نمايند.
۴ـ گروه‌كاري محصولي موظف است بلافاصله پس از دريافت اظهارنامه معرفي رقم و هسته‌هاي اوليه، بر اساس دستورالعمل‌هاي مؤسسه، اقدام به بررسي فني و امكان‌سنجي انجام آزمون نمايد.
۵ـ گروه‌كاري محصولي، حداكثر ظرف مدت ۱۴ روز، نسبت به ارسال گزارش امكان انجام آزمون ارزش زراعي به كميته معرفي رقم اقدام خواهد كرد.
۶ـ كميته معرفي موظف است ظرف مدت ۱۴ روز پس از دريافت گزارش گروه‌كاري، نسبت به بررسي و اظهارنظر نهايي اقدام و نتيجه را به مؤسسه اعلام نمايد.
۷ـ مؤسسه موظف است مراتب عدم تأييد و يا كافي نبودن دلايل و اطلاعات مرتبط با رقم مورد بررسي را حداكثر ظرف مدت ۱۴ روز با ذكر دليل به متقاضي اعلام نمايد.
۸ـ گروه‌كاري محصولي موظف است در صورت امكان انجام آزمون ارزش زراعي، اقدامات و هماهنگي‌هاي لازم را براي انجام آزمون در مناطق مناسب منطبق با ادعاي به‌نژادگر به عمل آورد. گروه‌كاري محصولي مجاز است براي انجام آزمون ارزش زراعي از مراكز و مؤسسات تحقيقاتي ذيربط نيز استفاده نمايد.
۹ـ نتايج «آزمون تمايز، يكنواختي و پايداري» و « آزمون ارزش زراعي» حداكثر ظرف مدت ۳۰ روز براي اتخاذ تصميم به كميته معرفي رقم ارائه خواهد شد.
۱۰ـ كميته معرفي رقم نتيجه نهايي بررسي فني معرفي رقم را حداكثر ظرف مدت ۳۰ روز به مؤسسه گزارش خواهد نمود.
۱۱ـ مؤسسه پس از وصول تأييديه از كميته معرفي رقم نسبت به ابلاغ آن به متقاضي اقدام مي‌نمايد.
۱۲ـ مؤسسه موظف است نام ارقام تأييد شده را جهت استحضار به دبير هيأت امناء و رييس سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي ارائه نمايد.
تبصره ـ در صورتي كه روز آخر فرصت‌هاي مقرر مصادف با تعطيلي رسمي باشد؛ نخستين روز كاري بعد از تعطيلي، آخرين فرصت محسوب خواهد شد.
ماده ۵ ـ مؤسسه موظف است نام رقم تأييدشده را در فهرست ارقام ملي منتشر نمايد.
ماده ۶ ـ كميته معرفي رقم
كميته معرفي رقم در مؤسسه مستقر بوده و اعضاء آن عبارتند از :
۱ـ رييس مؤسسه (رييس كميته)
۲ـ معاون شناسايي و ثبت ارقام گياهي مؤسسه (دبير كميته)
۳ـ دو نفر متخصص به‌نژادگر گياهان دگرگشن (حسب مورد)
۴ـ دو نفر متخصص به‌نژادگر گياهان خودگشن (حسب مورد)
۵ـ يك نفر نماينده تام‌الاختيار سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي (عضو ثابت)
۶ـ يك نفر نماينده تام‌الاختيار معاونت توليدات گياهي وزارت جهاد كشاورزي (عضو ثابت)
۷ـ رييس مؤسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر (عضو ثابت)
۸ـ رييس مؤسسه محصولي ذيربط (حسب مورد)
۹ـ معاون تحقيقات كنترل و گواهي بذر مؤسسه (عضو ثابت)
۱۰ـ رييس بانك ژن گياهي ملي ايران (عضو ثابت)
۱۱ـ رييس بانك ژن گياهان جنگلي و مرتعي (عضو ثابت)
تبصره ـ متخصصين صاحب‌نظر در بندهاي ۳ و ۴ به پيشنهاد رييس مؤسسه و با حكم رييس سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي به مدت دو سال منصوب مي‌شوند و انتخاب مجدد ايشان بلامانع مي‌باشد.
ماده ۷ـ شرح وظايف كميته معرفي رقم
۱ـ تدوين و تصويب آيين‌نامه داخلي كميته؛
۲ـ تهيه و تدوين كليه دستورالعمل‌هاي مورد نياز معرفي رقم؛
۳ـ تعيين حداقل استانداردهاي مورد نياز هر نوع محصول در رابطه با معرفي رقم؛
۴ـ هدايت و نظارت بر فرايند انجام آزمون‌هاي ارزش زراعي ارقام؛
۵ـ تشكيل گروه‌هاي كاري محصولي براي انجام آزمون ارزش زراعي (VCU) و بررسي‌هاي فني؛
۶ـ اخذ نظر كميته فني ثبت رقم در خصوص ادعاي تمايز، يكنواختي و پايداري (DUS) در رابطه با معرفي رقم؛
۷ـ تأئيد يا رد درخواست متقاضيان معرفي رقم بر اساس گزارش گروه‌كاري محصولي و كميته فني ثبت رقم؛
۸ـ نام‌گذاري رقم بر اساس ماده (۳) آيين‌نامه ثبت ارقام گياهي (ارقام ثبت شده با همان نام معرفي مي‌شوند).
ماده ۸ ـ اين آيين‌نامه در ۸ ماده در تاريخ ۱۳۸۸/۰۷/۱۸ به تصويب هيأت امناء سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي رسيده است.
وزارت جهاد كشاورزي ـ مؤسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال
آيين‌نامه ثبت ذخائر ژنتيكي گياهي و ارقام بومي و محلي كشور
هيأت امناء سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي در دوازدهمين جلسه هيأت امناء مورخ ۱۳۸۸/۰۷/۱۸ بنا به پيشنهاد شماره ۲۵۳/۵۲/۷۹۶۱ مورخ ۱۳۸۸/۰۷/۰۸ مؤسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال در اجراي تبصره (۱) ماده (۳) قانون ثبت ارقام گياهي و كنترل و گواهي بذر و نهال مصوب ۱۳۸۲/۰۴/۲۹ مجلس شوراي اسلامي در زمينه ثبت ذخائر ژنتيك گياهي به نام دولت جمهوري اسلامي ايران، آيين‌نامه ثبت ذخائر ژنتيكي گياهي و ارقام بومي و محلي كشور را به شرح ذيل تصويب نمود :
آيين‌نامه ثبت ذخائر ژنتيكي گياهي و ارقام بومي و محلي كشور
ماده ۱ـ ثبت ذخائر ژنتيكي گياهي و ارقام بومي و محلي كشور صرفاً به نام دولت جمهوري اسلامي ايران مجاز مي‌باشد.
ماده ۲ـ درخواست ثبت ذخائر ژنتيكي گياهي و ارقام بومي و محلي كشور فقط توسط بانك ژن گياهي ملي ايران انجام مي‌گيرد.
ماده ۳ـ مؤسسه به منظور ثبت ذخائر ژنتيكي گياهي و ارقام بومي و محلي كشور از اطلاعات شناسنامه‌اي و ارزيابي بانك ژن گياهي ملي ايران استفاده خواهد نمود.
ماده ۴ـ هرگونه دسترسي و بهره‌برداري از ذخائر ژنتيكي گياهي و ارقام بومي و محلي كشور كه جمهوري اسلامي ايران كشور تأمين‌كننده آن‌ها محسوب مي‌شود و نيز صادرات و خروج گونه‌هاي اهلي يا وحشي گياهي كه مركز پيدايش يا مركز تنوع آن‌ها جمهوري اسلامي ايران باشد منوط به پذيرش و رعايت شرايط موافقتنامه‌هاي انتقال مواد و منابع ژنتيكي توسط متقاضيان خواهد بود.
ماده ۵ ـ متن و محتواي موافقتنامه‌هاي انتقال مواد و منابع ژنتيكي توسط مؤسسه تحقيقات ثبت و گواهي بذر و نهال و با همكاري بانك ژن گياهي ملي ايران تهيه و ابلاغ خواهد شد.
ماده ۶ ـ اين آيين‌نامه در ۶ ماده در تاريخ ۱۳۸۸/۰۷/۱۸ به تصويب هيأت امناء سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي رسيده است.